Springt de ondernemingsraad in de bres voor doodzieke collega’s?

Vandaag 14 november zag ik in een uitzending van ‘Een Vandaag’ een item over ‘slapende dienstverbanden’. Dat deed me denken aan een training van enkele weken geleden. Een deelnemer die zelf ernstig ziek was bracht het fenomeen ‘slapend dienstverband’ ter sprake. Het werd mij duidelijk hoe schrijnend en uitzichtloos zijn situatie is en dat heeft me aan het denken gezet.

Hier is sprake van een misstand die vraagt om actie! De OR zit in de positie om hier iets aan te doen en kan iets beteken voor deze collega’s. Maar wat kan de OR dan doen?
Lees verder over de mogelijkheden die de WOR de OR beidt.

Wanneer een werknemer 2 jaar ziek is kan het dienstverband beëindigd worden.
Beëindiging van het dienstverband betekent dat de zieke werknemer recht heeft op een transitievergoeding. Aan deze verplichting kunnen werkgevers zich onttrekken door de zieke werknemer niet te ontslaan en het dienstverband ‘slapend te houden’.
Juridisch gesproken is daar niets mis mee, het is een maas in de wet. De werkgever overtreedt geen wetten of regels. Het kan zelfs in het belang zijn van de werknemer. Als die namelijk uitzicht heeft op genezing dan kan hij/zij weer bij zijn werkgever aan de slag en behoudt het recht op plaatsing in de werkvoorziening in de 2 volgende jaren.
Maar wat wanneer er geen uitzicht op genezing is? Wanneer het gaat om werknemers met progressieve ziektebeelden als terminale kanker, een spierziekte of dementie. Ziektebeelden waarbij terugkeer in het arbeidsproces zo goed als uitgesloten is. Dan worden er natuurlijk nog steeds geen wetten overtreden. De werkgever en HR zullen betogen dat zij alleen maar gebruik maken van de mogelijkheden die de wet hen biedt.

Maar is dat zo? Is daarmee alles gezegd? Naar mijn mening niet. Want niet in strijd met de wet handelen is niet hetzelfde als varen op je morele kompas of naar de geest van de wet denken en handelen.
De mazen in de wet opzoeken en kostenreductie of geldelijk gewin stellen boven medemenselijkheid zou je in navolging van Joris Luijendijk* amoreel kunnen noemen. Het mag, maar ieder weldenkend mens begrijpt dat het nooit zo bedoeld kan zijn. Het resulterende gedrag is immoreel!
Dat het nooit zo bedoeld is blijkt ook uit de reparatiewetgeving die op dit punt is aangekondigd door Asscher en zijn opvolger minister van SZW Koolmees. Zolang die reparatie niet plaatsvindt kan deze situatie voortduren en gaan in stilte collega’s dood, probleem opgelost!?

Is hier dan niets aan te doen?

Jawel, ik roep de ondernemingsraden bij wie dit in de eigen organisatie speelt op om deze misstand op de agenda van het overleg met de bestuurder te zetten.
Want de OR heeft bespreekrecht en kan dit onderwerp aanhangig maken.
De OR kan de bestuurder, management en HR aanspreken op zijn morele verantwoordelijkheid.
Maak gebruik van je informatierecht door vragen te stellen zoals:

  1. Is er in onze organisatie sprake van ‘slapende dienstverbanden’? Is het antwoord ja dan ga je verder
  2. Hoe groot is het aantal ‘slapende dienstverbanden’ en wat is de leeftijd?
  3. Wat zijn de criteria en overwegingen voor het ‘slapend houden’ van de arbeidsovereenkomst?
  4. Wat zijn de verplichtingen van de werkgever t.a.v. ‘de slapers’
  5. Welke rechten hebben werknemers met een ‘slapend dienstverband’?
  6. Wat is het effect van ‘de slapers’ op het percentage ziekteverzuim?

Deze vragen moeten beantwoord worden op basis van art. 31b sociale informatie en art. 28 het toetsen van beleid aan wet en regelgeving.
Dan kan blijken dat hier in feite sprake is van een (ongeschreven) regeling die op basis van art. 27 Instemming van de OR behoeft en kan de OR gebruik maken van zijn instemmingsrecht. De or moet binnen 1 maand dat het besluit ter kennis is gekomen ook instemmingsrecht verlangen.

Ook kan de OR infomeren naar en het gesprek voeren over de waarden en normen die gelden in de organisatie, wat is het morele kompas?
Wat voor organisatie wil onze organisatie zijn? Wat voor organisatie zijn wij eigenlijk wanneer we doodzieke mensen in dienst houden om te voorkomen dat we een transitievergoeding moeten betalen? Welke impliciete boodschap gaat hiervan uit naar klanten, werknemers, de stakeholders van de organisatie t.a.v. het naleven van de morele standaard van de organisatie?
Want vaak hebben organisaties waarden als respect, transparantie, verantwoordelijkheid nemen en integriteit hoog in het vaandel staan en voeren een MVO-beleid. Zijn die waarden dan niet van toepassing als het gaat om inlevingsvermogen en compassie met de situatie van zieke collega’s die geen kans hebben op genezing laat staan op terugkeer in het arbeidsproces?

Initiatievoorstel

De OR kan een initiatiefvoorstel maken waarin vastgelegd wordt dat de keuze voor ontslag of ‘slapend dienstverband’ bij de werknemer komt te liggen.
In zo’n initiatiefvoorstel kan komen te staan dat:

  • een medisch onderzoek stelt vast of het aannemelijk is dat een medewerker ooit nog terug kan keren in het arbeidsproces gezien het ziektebeeld en het  ontwikkelingsstadium van de ziekte.
  • naar aanleiding van de uitslag van dit onderzoek kiest de medewerker of het dienstverband wordt beëindigd of
  • dat hij/zij kiest voor een ‘slapend dienstverband’ omdat hij/zij zelf het vertrouwen heeft in de komende jaren nog weer aan het arbeidsproces te kunnen deelnemen.
  • de organisatie zich verplicht om alles in het werk te stellen om aan deze wens te voldoen.

Met een regeling van deze strekking voorkomt de werkgever dat de indruk kan ontstaan dat hij een transitievergoeding wil ontlopen door het ‘slapend houden’ van een dienstverband.
Zo’n regeling is voor zover ik het kan overzien niet in strijd met de wet. Iedere werkgever die gelooft in zijn eigen waarden en normen en beschikt over een moreel kompas kan het initiatief van de OR overnemen. De wet biedt hem tenslotte de mogelijkheid de wet toe te passen zoals die bedoeld is. Hij kan trots zijn op een OR en medewerkers die opkomen voor hun zieke collega’s, denken en handelen vanuit waarden en normen van de eigen organisatie.

* Joris Luyendijk introduceert het begrip amoreel in zijn boek ‘Dit kan niet waar zijn” over het gedrag en de handelswijze van bankiers in de City in Londen

door Dick Onvlee

Print Friendly, PDF & Email

2 reacties op “Springt de ondernemingsraad in de bres voor doodzieke collega’s?”

  1. josine spijker schreef:

    Wat een goed geschreven en doordacht stuk. Hele concrete tips en aanwijzingen hoe dit kan worden aangepakt door de OR. Het zou inderdaad ook niet moeten kunnen om slapende dienstverbanden eenzijdig aan te houden. Hoop dat veel OR-en dit oppakken!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *